تبلیغات
مـــا ســــار ...

زنبور ها سخن می گویند

یک عبارت طنز است که می گو یند زنبور هــا برای این وزوز می کنند که نمی توانند حــرف بزنند  قرار نیست زنبورها حرف بزنند یا با ما حرف بزنند مگر مــا با آنها حرف می زنیم ؛ نه ؛ ما با زبان دود و حشره کش ها با آنها روبرو می شویم  امــا ، انها دست کم با اعضای گروه خود گفتگو می کنند ، آنها مانع ورود غریبه ها به کندو و اجتماع خود می شوند  زنبور های بیمار را جدا می کنند یا از بین می برند و کار را به گونه ای بسیار دقیق میان خود تقسیم میکنند و به شکلی دقیق فرمان ملکه را اجرا می کنند ؛ روشن است که این امور مستلزم درک درست امر ونهی میان فرادستان و فرودستان در جامعــه ی زنبوران است و این کارکردها را اگر بر مبنای عمل به غریزه  آنها  بدانـیم که چنین نیز هست روشن است که آنها برخلاف ما بسیاری از آدمیان فرمان ازلی و ابدی خداوند را به درستی می شوند و به اجــرا در می آورند  و به راستی که چشم بیـنا و گوش شــنوا دارند

پس بــیــا ییم این گــونه باشــیم ... .

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 10 بهمن 1387    | توسط: ر و جــا ...    |    | نظرات()

پـــارنـا ...

... پرورش زنبور در کندوهای استوانه ای اصطلاحات و نشانه های ویژه ای داشته که شماری از آنها را که دیده یا شنیده ام ،در اینجا می آورم  :

1 . کَــن نِـل تاش  [ کـند وتراش]: ابزاری با لبه آهنی تیز با دسته ی چوبین  برای ساخته و پرداخته کردن کندو .

2 . ماس بــِر ین یا ماس وِ ریـن : ابزاری برای بریدن و جدا کردن عسل از کندو

3 . پارنا : دوقطعه چوب باریک که به صورت ضربدر بر روی درب کندو بسته می شد

4 . ســِکو : تکه چوب هایی که در درون کندو برای قرار داده شدن موم و عسل بر رو پیرامون آن جای داده می شدند

5 . ماس لـِتکا : [ماسکو ] ؛ باغچه ی زنبور

6. پَسـنـِه   : پوششی از پوست درختان  که هنگام قطع درخت جدا می شد و بر روی کندو در آفتاب و برف و باران گذاشته می شد .

7 . ماس کـَش رَسِن : [ریسمان کشنده ی زنبور ] : طناب  دست بافته ، بلند و ضخیمی از پشم بز برای بالا کشیدن کندو از زمین و گذاشتن بر روی شاخه های اصلی درختان  و برای بالا رفتن افراد از درختان بلند .

چـــنـد نـکتــه  ...

  •  کندوها بیشتر از تنه ی درختانی ساخته می شدند که پیریا بیمار واز درون خالی  و میان تهی می شدند و زمانی به سراغ قطع درخت سالم  می رفتند که دیگر تنه ی میان تهی در پیرامون مکان زندگی پرورش دهنده یافت نمی شد .

 

  • به یک سوی  ماس کش رسن (7) وزنه ای فلزی [ آنچه من دیده ام وزنه ای 250 گرمی سنگ ترازوبه وسیله ریسمانی باریک ] می بستند و به بالای درخت پرتاب می کردند تا از میان دو شاخه ی آن بگذرد و طناب به دنبال آن کشیده شود و از از سوی دیگر به زمین برسد و در جایی بسته شود و زنبور دار یا بالا رونده از درخت با پیچاندن طناب به دورکمر خود و گرفتن تنه ی درخت که عموما"قطور و  بلند و بیش از 10 متر بودند از آن بالا می رفت ، گاهی برای هرس شاخه های درختان بلند و برداشت غذای دام ها از روی شاخه های درختان نیز از آن طناب ویژه بهر ه برده می شد یا می شود .

... .

 

 

 

 

 

 

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 19 دی 1387    | توسط: ر و جــا ...    |    | نظرات()

کَن نـِل ...

... به کندو های استوانه ای کَن نـِل گفته می شد و گونه ای از آن نیز برای نگهداری مواد غــذایی ساخته می شده که اندازه آن از جهت قطر و درازا متفاوت معمولا" بزرگتر بوده است  کندوهایی که برای نگهداری زنبور عســل به کار می رفته قطری در اندازه ی 50 وحدود 120 تا 150 سانتی متر درازا داشت .

این کندو ها بدون به کار گرفتن دستگاههای امروزی وبا دست و تبر و ابزار های ساده و با رنج بسیار ساخته می شد  به گونه ای که تنه ی درختی با قطر یاد شده یا بیشتر از درون خالی می شد تا شکل  استوانه ای موردنظر به دست آید برای دو سر آن تخته ای گرد  که آن را لَد یا لت [با فتح لام ] می نامیدند؛ به عنوان درب کندو در نظر گرفته می شد که درب انتهای آن بسته می ماند  پس از بستن درب کندو دو قطعه چوب به شکل ضربدربر روی آن قرار می گرفت  .

کندوها را از چوب درختانی چون مَلَج  و اَفــرا و نَمــدار  می ساختند و در بهار و تابستان برای جلوگیری از دستبرد حیواناتی مانند خــرس که علاقه ی بسیاری به عسل دارد ،   بر بالای درختان بلندی ملج و افرا یا بلوط  می گذاشتند  من خود شاهد و ناظر چنین صحنه هایی که توسط پدر بزرگم انجام می گرفت ،  بوده ام 

در گذشته نیز پیشه ی اصلی مردمان بندپی پرورش زنبور نبود بلکه شماری از آنها در کنار دامداری  یا کشاورزی به این کار نیز می پرداختند و در این میان افرادی که زنبور بیشتری داشتند یا شغل اصلی آنها پرورش زنبور عسل بود جایی در نزدیکی خانه را با دیواری بلند و استوار به شکل دایره محصور می کردند و کندوها را در کنار هم در بلندای معینی از زمین می گذاشتند که به این قرارگاه  ماسکو یا مازکو گفته می شد .

باید گفته شود که امروزه در برخی مناطق از جملـه در  بـنــدپی شمار اندکی از این کندوها به کار گرفته می شوند و نمی توان درباره ی این گونه از کندوها تنها  در گذشته های دور یا نزدیک یاد کــرد ؛  اما و اما باید پذیرفت هنگامی که در بندپی که سرزمینی با پوشش جنگلی است نگهداری کندوهای استوانه ای در آنجا رواج داشته  و دامپروری سنتی  شیوه و پیشه ی غالب در آنجابوده ست  ، سخن از تعداد اندک کندوهای استوانه ای گفته می شود باید این سازه و سازماندهی مربوط به آن را در آستانه ی نابودی و فراموشی  بدانیم  روشن است که پرورش زنبور با این ساز وکار و جابجایی آن در میان جنگلها ودشت و کوه  با اسب و حتا بر دوش کشیدن آن دشواربوده است ، اما بزرگترها ی ما همیشه از سلامتی و شفابخشی  عسل روزگار کندوها ی گرد سخن می گویند ومن که از  آن عسلها خورده ام بر درستی این ادعا گواهی می دهــم .

در این پایگاه یا قرارگاه  یا نشانی ؛ هر چه به جای واژه ی بیگانه وبلاگ ، چنان که در یادداشت نخستین گفته ام ، از زنبور عسل و عسل و کتابها و تصویرها ی پیرامون آن ونیز شیوه های گوناگون زنبورداری و زنبورداران به دستم می آید یا به به دست می آورم و نیز خاطرات خود  خواهــم گفت و خواهم نوشت ، من یک زنبور دار آزموده یا دانش آموخته در این زمینه نیستم اما در جای یک دوستدار این رشته تلاش خواهم کرد آنچه نوشته ، شنیده یا دیده می شود راست و درست و با ذکر منابع باشد(1)  از امر یا نهی شما نیز صمیمانه استقبال خواهم کرد  .

بــا هــــم بـاشــــیم چون زنبورعسل ؛ هــمدل ،هــمراه ،ســاده و ســودمند ...

___________________________________________

(1) سرگذشت کندوها : عبارتی که در سمت راست و بالاآمده ؛ نام داستانی از جلال آل احمد

نوشته شده در تاریخ سه شنبه 17 دی 1387    | توسط: ر و جــا ...    |    | نظرات()

ما ســار ...

                       بـــه نـام خــــدا

  •                     ما ســا ر ...

در گویش تبری  واژه های ماز، مَهازو ماس برای زنبور عسل  و واژه ی دار برای درخت  به کار برده می شود و در بندپی ِ  مازندران چنان که در سرزمین های دیگر در ایران و جهان ، شیوه ای از نگهداری زنبوران در کندوهایی استوانه ای و بر روی بلندی ازجمله بالای درختان بوده است و ماسار درختی که بر روی آن کندوجای داشته است

می توان گفت که ماسار برسر هم شده ی واژه ی ماسدار است ؛ درختی که زنبور دارد .

کندوهای استوانه ای امروزه به کار گرفته نمی شوند ، مگر شماراندکی ؛  سبب آن از جمـلــه دشواری ساختن آن و منع قانونی بریدن درختان است و ...

این پایگاه مجازی که در روز آدینه 13 دی 1387 برپا شده داستانها و دانستنی هایی درباره ی زنبور عــسـل ، فرآورده ها و پرورش دهندگان آن را در بر خواهد داشت  شاید دوستداران این آفریده ی بسیار سودمند و زیبا را به کار آید . 

بــا هــم بــاشـــیـم ...

نوشته شده در تاریخ جمعه 13 دی 1387    | توسط: ر و جــا ...    |    | نظرات()